Civata

"Civata" Nedir ?

Günlük hayatımızda kullanığımız mekanik parçalar ve elektronik cihazlarda kullanılır.  Civatalar genellikle makina ve inşaat sektöründe kullanılır. İtalyanca kökü olan “Giaveta” sözcüğünden gelmiştir.M.Ö. 1. yüzyılda  İskenderiyeli Heron tarafından bulunmuş daha sonra cerrahi aletlerde kullanılmıştır. Arşimet vidası M.Ö 250 yıllarında su taşıma işleminde kullanıldı.  Civata 1400'lü yıllarda Avrupa'da görüldü. Daha sonra  Leonardo Da Vinci tarafından 1452-1579 yıllarında geliştirilmiştir.1700'lü yıllarda ilk tornavida kullanılmıştır. Henry Maudslay 1797 yıllında İngiltere'de, 1798 yılında ise David Wilkinson Amerika'da civata patentini almıştır.
Cİvatanın üretimi 1850 yıllarında  sıcak dövme tekniği ile yapılmaktaydı. Seri imalatın hayatımıza girmesi sebebiyle 20. yüzyılın başından itibaren soğuk dövme işlemi ile üretime geçilmiştir. Bu modern üretim teknolojisi ile dakikada 300 parçaya kadar üretim yapılabiliyor. Kesin olarak bilinmese de yüzlerce civata ve vida olduğu söylenmektedir. Civata demir, aluminyum, çelik, pirinç, titanyum, bronz gibi maddelerden elde edilmektedir. Civata ve kullanılan somunun dişleri birbirine uygun olmalıdır. Aksi takdirme ölçekleri farklı olan civata ve somun arasında bağlantı kurulamaz.

Civata ve Vidanın Farkı
Altı köşe başlıklı anahtar ile açılıp kapanan tornavida aracılığı ile sıkıp açılabilen bağlantı elemanına civata denir. Anahtar yada buna benze aparatlar ile açılıp kapanan bağlantı elemanınada ''vida'' denir.  Genellikle vida çeşitlerinde somun kullanılmaz vidalar akıllı vida,  plastik vida, sunta vidası gibi çeşitlerde üretilirler bu sayede uygulanan maddeye kolay monta edilmeleri için özel olarak üretilir. Bu tarz vidalar sivri ve döner uçludur. Bağlantı yapılacak yeri anında veya önceden delenerek elektrikli matkap, tornavida vb. gibi aletlerle sabitlemektedir. Civatalar somun ile sıkıldığında vidalardan daha iyi sıkma ve kavrama yapar. Vidalar civatalardan ölçü olarak küçüktür. Vidalar bir gövde üzerine vidalanırken civatalar somun ile sıkma yapar.

Bazı Civata Çeşitleri
1. Altıköşe Başlı Civata
2. Allen Civata
3. Havşa Başlı Yıldız Yarıklı Civata
4. Havşa Başlı Yarıklı Civata
5. Altıköşe Başlı Esnek Civata
6. Allen Esnek Civata
7. Havşa Başlı Allen Civata
8. Mercek Başlı Civata
9. Plastik Civata

BAŞ BİÇİMLERİNE  GÖRE CİVATA ÇEŞİTLERİ

ALTIKÖŞELİ BAŞLI CİVATALAR
Makine sanayide en çok kullanılan civata türüdür. Yapılan işin özelliğine göre civataların dışı normal yada ince olarak üretilir.  Dişli kısmıda aynı şekilde kullanılacak yere ve işin durumuna göre yeteri kadar diş çekilmiş yada boydan boya dişli olarak üretilir.
ALLEN CİVATALAR
Cıvataların başının tutulacağı kısım somun anahtarı yada matkap sökücüleri girmeyecek kadar dar olduğu yerlerde yada civatanın başının dışarıda kalacak şekilde istenmediği zaman silindir başlı ( Allen ) civatalar tercih edilir. Allen başlı civataların bir diğer adıda Alyan başlı civatalardır.
HAVŞA BAŞLI CİVATALAR
Havşa başlı civataların başları silindirik başlı civatalarda daha incedir.  Civata başının ince malzemeler kullanırken dışarda kalmamasını isteniyosa gömme başlı vidalar kullanılır.
TORNAVİDA AĞIZLI CİVATALAR
Başı kısmında tornavida kanalı açılmış silindirik başlı vidalardır.  Tornavida yardımı ile sıkılıp açılacak kadar küçük bağlantı işlemlerinde kullanılır.
YILDIZ TORNAVİDA AĞIZLI CİVATALAR
Yıldız tornavida ağızlı vidalar diğer aynı ölçekli tornavida ağızlı vidalardan daha kuvvetli sıkma işlemi yapar. Bu vidaların en önemli özelliği diğer vidalara göre sıkma ve açma işlemi yaparken ağız kısmının asla bozulmamasıdır.
ÖZEL AMAÇLI CİVATALAR
Sanayi makinalarında , otomotiv sektöründe  vb yerlerde bağlantı işlemi yapılan her yerde kullanılır. Bu civatalar kalitesinde göre üretlir. Bu kaliteler C35, 41Cr4 veya 42CrMo4 malzemelerden üretilmektedir. Bu civatalara özel denmesinin sebebi standart üretilen civatalardan daha farklı ölçülerde üretilmesidir. Özel amaçlı civatalara örnek olarak göz başlı civatayı gösterebiliriz.

GÖVDE BİÇİMLERİNE GÖRE CİVATA ÇEŞİTLERİ

BAŞSIZ CİVATALAR ( SAPMALAR )
Her iki tarafında diş açılmış olan sapsız vidalardır. Genellikle sık sökülme işlemi yapılan bağlantılarda kullanılır. Bu vidalar makina gövdesine sabit kalacak şekilde kuvetli sıkılmaktadır. Bağlantı yapılan parça yerine takıldıktan sonra sapmalara takılacak olan somunlarla sıkma işlemi yapılır. Bağlanma işlemi yapılan parçalar söküleceği zaman sadece somunlar çıkarılmaktadır. Başsız vida yerinde kalır. Bu işlem ile ana gövde üzerindeki vidaların bozulması önlenir.
ESNEK CİVATALAR
Esnek civatalar bağlantıda meydana gelmesi ön görülen fiziki değişikliklerin kalıcı olamasını engellemek için yapılır. Bu civataların gövde çapı diş dibi çapının %10' u kadar incelebilir. Ugulanan kuvvet ile inciltilmiş kısmından bu civatalar bir miktar uzar.  Kuvvet kalktıktan sonra civata eski haline döner. Bu olay civatanın esnekliğinden meydana gelmektedir.
GÖVDESİ TOLERENSLI CİVATALAR
Bazı büyük moment ileten makine elemanları toleranslı olarak taşlanmış civatalarla bağlanmaktadır. Civatanın geçtiği deliklere raybana işlemi uygulanır. Civatalar dayanıklılığına göre 3 gruba ayrılır. İşte bunlar ;

1. Düşük Dayanıklı Civatalar :  Yük taşımayacak  bağlantılarda bu civatalar tercih edilir. Piyasada ki en ucuz civatadır bu tür civata modelleri DIN 7990, DIN 601, TS1021/9,  ASTM A 307-61 Grade A  standartlarında üretilir.

2. Yüksek Dayanıklı Civatalar : Yük taşıyacak bağlntı elemanlarıda kullanılır.  Darbeye maruz kalan ve titreşimli uygulamalarda    DIN 6914-  8.8 Kalite, ASTM A 325-65, TS 80-8G  standartlarında civata kullanılır.

3. Su verilip Temperleştirilmiş Civatalar : Büyük kuvvetlere maruz kalan makina, araç ve yapı elemanlarında kullanılmaktadır. Makine yataklamaları, Kaplin bağlantıları gibi kaymalara ve oynamalara müsade edilemiyecek bağlantı alanlarında bu civatalar kullanılır. Bu civatalar DIN 6914- 10.9 Kalite,  ASTM  490- 64 standartlarında üretilir.

Tüm Civata Modellerimiz İçin Tıklayınız

TOP